Almennt

Tryggingagjald er lagt á með lögum nr. 113/1990, um tryggingagjald. Um er að ræða sérstakt gjald sem launagreiðendum ber að inna af hendi af heildarlaunum launamanna sinna á tekjuári eða af eigin reiknuðu endurgjaldi. Tryggingagjald er almennt innheimt í staðgreiðslu. Tryggingagjald skiptist í almennt tryggingagjald og atvinnutryggingagjald.

Tryggingagjald telst til svokallaðra launatengdra gjalda, en það eru þau gjöld sem launagreiðendur (þ.m.t. sjálfstætt starfandi menn) greiða vegna launakostnaðar við atvinnurekstur. Launatengd gjöld í staðgreiðslu eru, auk tryggingagjalds, markaðsgjald og gjald í Ábyrgðasjóð launa. Markaðsgjald og gjald í Ábyrgðasjóð launa eru innheimt í staðgreiðslu samhliða innheimtu tryggingagjalds. Í framkvæmd er markaðsgjald og gjald í Ábyrgðasjóð launa gefið upp sem hluti af tryggingagjaldi.

Gjaldstofn

Stofn til tryggingagjalds eru allar tegundir launa eða þóknana fyrir starf, hverju nafni sem þær nefnast, sem skattskyld eru samkvæmt 1. tölulið A-liðar 7. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt. Ekki skiptir máli í hvaða gjaldmiðli goldið er, hvort sem það er í reiðufé, hlunnindum, vöruúttekt, vinnuskiptum o.s.frv. Til tryggingagjaldsskyldra hlunninda telst m.a. fæði, húsnæði, fatnaður, bifreiðaafnot og þess háttar. Þau skulu reiknuð á sama verði og þau eru metin til tekna samkvæmt skattmati, sem fjármálaráðherra gefur út. Önnur hlunnindi skulu metin til tekna eftir gangverði á hverjum stað og tíma. Til stofns telst enn fremur endurgjald sem ber að reikna manni sem vinnur við atvinnurekstur lögaðila þar sem hann er ráðandi aðili vegna eignar- eða stjórnunaraðildar. Gjaldstofn manns vegna vinnu hans við eigin atvinnurekstur eða sjálfstæða starfsemi skal almennt vera ákvarðað endurgjald í staðgreiðslu, en þó ekki lægri fjárhæð en 748.224 kr. m.v. fullt starf. Tryggingagjald skal skila mánaðarlega til innheimtumanna ríkissjóðs.

Tryggingagjald er 8,65% á árinu 2010

Sérstök trygging (0,65%) bætist við vegna launa sjómanna á fiskiskipum.

Tryggingagjald vegna starfsmanna með E-101 vottorð:

Launagreiðendur hér á landi verða ekki að lögum krafðir um fullt tryggingagjald af launagreiðslum til erlendra starfsmanna þ.e. borgara í einhverju EES ríkjanna sem ráðnir eru til árs eða skemmri tíma til starfa hér á landi. Skal því ekki leggja fullt tryggingagjald á launagreiðendur vegna launa starfsmanna ef launagreiðandinn staðfestir með framvísun vottorðsins E-101, útgefnu af bærum yfirvöldum í heimalandi starfsmannsins og aðildarríki EES samningsins, að launþeginn falli undir tryggingalöggjöf þess lands, þrátt fyrir tímabundið starf á Íslandi. Undanþágan tekur til þess hluta tryggingagjalds sem varið er til atvinnutrygginga, almannatrygginga og félagslegs öryggis, þ.e. þess hluta gjaldsins er rennur til Atvinnuleysistryggingasjóðs, Tryggingastofnunar ríkisins og Fæðingarorlofssjóðs.

Tafla sem sýnir tryggingagjald og önnur gjöld sem reiknuð eru af sama gjaldstofni vegna almennra launþega annars vegar og launþega með E-101 vottorð hins vegar.

Til gjaldstofns teljast meðal annars:

• Hvers konar laun og þóknanir, þar með talið ákvæðislaun, biðlaun, nefndarlaun, stjórnarlaun, launauppbætur, staðaruppbætur, orlofsfé og greiðslur fyrir ónotað orlof og allt mótframlag vinnuveitanda í lífeyrissjóð.
• Verkfærapeningar, flutningspeningar, fæðispeningar og þess háttar greiðslur.
• Ökutækjastyrkir og dagpeningar. Þó ekki greiðslur dagpeninga sem heimilt er að halda utan staðgreiðslu.
• Gjafir og risnufé sem teljast kaupuppbót og eftirgjöf lána sem telja má að komi í stað launa.
• Laun eða þóknanir fyrir störf unnin erlendis, greidd af íslenskum aðilum til manna sem eru heimilisfastir hér á landi.

Undanþegnar tryggingagjaldi eru eftirtaldar greiðslur:

• Eftirlaun og lífeyrir sem Tryggingastofnun ríkisins eða lífeyrissjóður greiðir, enda starfi lífeyrissjóðurinn eftir reglum sem fjármálaráðherra samþykkir og sjóðurinn sé háður eftirliti fjármálaráðuneytisins.
• Aðrar bætur greiddar af Tryggingastofnun ríkisins, þar með talið fæðingarorlof, svo og slysa- og sjúkradagpeningar stéttarfélaga.
• Bætur tryggingafélaga vegna atvinnutjóns af völdum slysa.
• Atvinnuleysisbætur.
• Greiðslur úr ríkissjóði vegna ríkisábyrgðar á launum.
• Greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði vegna fæðingarorlofs, þó ekki hærri fjárhæð en sem nemur þeim hluta slíkra greiðslna sem launagreiðandinn fær endurgreiddan úr Fæðingarorlofssjóði.

Gjaldskyldir aðilar

Gjaldskyldur telst hver sá aðili sem innir af hendi eða reiknar sér greiðslur sem teljast laun samkvæmt lögum um tryggingagjald. Gjaldskyldan tekur til allra launagreiðenda, svo sem einstaklinga, félaga, sjóða og stofnana, sveitarfélaga og stofnana þeirra, ríkissjóðs, ríkisstofnana, erlendra verktaka og annarra aðila, sem greiða laun eða hvers konar þóknanir fyrir störf. Enn fremur tekur gjaldskyldan til allra þeirra sem vinna við eigin atvinnurekstur eða stunda sjálfstæða starfsemi. Ef milligöngumaður annast launagreiðslur á hann að gegna skyldum gjaldskylds aðila varðandi skil og greiðslur samkvæmt lögum um tryggingagjald. Sama gildir um umboðsmann erlendra aðila, sem hingað koma í atvinnuskyni, til skemmtunar eða keppni.

Álagning, innheimta o.fl.

Álagning tryggingagjalds

Tryggingagjaldsskyldir aðilar eiga, að liðnu staðgreiðsluári, að senda skattstjóra með skattframtali sínu launaframtal á því formi sem ríkisskattstjóri ákveður. Á launaframtalið á launagreiðandi að færa launagreiðslur næstliðins árs og aðrar upplýsingar og sundurliðanir, sem þarf til ákvörðunar tryggingagjalds. Við álagningu opinberra gjalda ákvarðar skattstjóri tryggingagjald gjaldskylds aðila samkvæmt launaframtali hans.

Gjaldanda, sem reiknar sér endurgjald eða greiðir laun til annarra, þannig að reiknaða endurgjaldið og launin nema samtals lægri fjárhæð en 42.000 kr. að meðaltali á mánuði, er heimilt, í stað þess að skila tryggingagjaldi mánaðarlega, að senda skilagrein ásamt greiðslu á gjalddaga þess mánaðar þegar samanlagt reiknað endurgjald og greidd laun til annarra ná 504.000 kr. á árinu, en eftir það á hverjum gjalddaga vegna þess árs.

Ef reiknað endurgjald eða greidd vinnulaun til annarra ná eigi til samans 504.000 kr. á árinu, er gjaldanda heimilt, í stað þess að skila tryggingagjaldi mánaðarlega, að senda skilagrein ásamt greiðslu einu sinni á ári eins og um uppgjör fyrir desember væri að ræða.

Gjalddagi tryggingagjalds sem er vegna launa, greiðslna og hlunninda utan staðgreiðslu, sbr. reglugerð þar um nr. 591/1987, er 1. ágúst ár hvert og eindagi mánuði síðar. Ber þá að greiða tryggingagjald af hlunnindum næstliðins árs í einu lagi. Hér er átt við m.a. 4., 7., 8., 9. og 10. tölulið í 2. gr. í fyrrnefndri reglugerð. Ber að telja þau fram á launaframtali eftir lok árs á verði sem fram kemur árlega í skattmati fjármálaráðherra. Er hér einkum um að ræða óverulegar fjárhæðir sem eru vegna reiknaðs endurgjalds, greiðslur húsfélaga, greiðslur fyrir heimilishjálp, höfundarlaun og greiðslur til vistmanna elliheimila.

Fríðindi og hlunnindi, svo sem fatnaður, fæði, húsnæði og afnot bifreiða, mynda stofn til tryggingagjalds eftir almennu reglunni, þannig að því ber að skila jafnóðum. Þá skal sérstaklega á það bent að berist skilagrein eða greiðsla ekki fyrir eindaga eða skilagrein er ábótavant, skal skattstjóri áætla greiðsluskylda fjárhæð.

Innheimta tryggingagjalds - greiðslutímabil

Tryggingagjald skal innheimta samkvæmt lögum nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, og er lagt á með opinberum gjöldum samkvæmt lögum nr. 90/2003, um tekjuskatt. Gjaldskyldur aðili skal ótilkvaddur greiða tryggingagjald til innheimtumanns ríkissjóðs.

Greiðslutímabil tryggingagjalds er almanaksmánuður, nema annað sé tekið fram í lögum. Gjalddagi tryggingagjalds er 1. hvers mánaðar vegna launa næstliðins mánaðar og eindagi 14 dögum síðar. Eins og fram hefur komið geta þeir aðilar er inna af hendi óverulegar launagreiðslur skilað tryggingagjaldi einungis einu sinni á ári, það er á gjalddaga desemberskila eða á því greiðslutímabili þegar samanlagður gjaldstofn nær 504.000 krónum á árinu.

Sá sem á að greiða tryggingagjald samkvæmt launagreiðendaskrá ríkisskattstjóra og er ekki í rafrænum skilum vegna staðgreiðslu og tryggingagjalds fær sendan gíróseðil, RSK 5.10, áritaðan með upplýsingum um greiðanda og greiðslutímabil. Gerð er grein fyrir tryggingagjaldi og staðgreiðslu á þeim seðli.

Dæmi um útreikning á tryggingagjaldi er að finna í orðsendingu til launagreiðenda RSK 6.01, fyrsta orðsending hvers árs vegna staðgreiðslu.

Rekstrarkostnaður

Tryggingagjald telst rekstrarkostnaður samkvæmt 1. tölulið 31. gr. laga nr. 90/2003, um tekjuskatt, að því leyti sem það er ákvarðað af launum sem teljast rekstrarkostnaður samkvæmt sömu grein.